چاقی یکی از مهمترین مشکلات سلامت عمومی در دهههای اخیر است. در برخی افراد، باوجود تلاشهای مستمر برای کنترل وزن، کاهش وزن بسیار دشوار یا ناموفق است — در این موارد نقش عوامل ژنتیکی میتواند برجسته باشد. در این مقاله به زبان ساده و در عین حال تخصصی توضیح میدهیم که چاقی ژنتیکی چیست، چگونه با چاقی معمولی تفاوت دارد و چه ارتباطی با بیماری کبد چرب دارد. در پایان نیز راهکارهای عملی و قابل پیگیری برای پیشگیری و مدیریت این وضعیت آورده شده است.
اگر دچار اضافه وزن هستید با رژیم های اصولی دکتر هانیه قاسم زاده همین امروز رژیم لاغری غذایی خود را شروع کنید.
چاقی ژنتیکی به حالتی گفته میشود که استعداد یا تمایل به افزایش وزن تا حد قابل توجهی تحتتأثیر عوامل وراثتی است. این بدان معنا نیست که ژنتیک همیشه و صرفاً نقش تعیینکننده دارد، بلکه نشان میدهد که برخی افراد در شرایط مشابه محیطی نسبت به دیگران احتمال بالاتری برای ذخیره چربی یا افزایش اشتها دارند.
در علم پزشکی انواع ژنتیکی چاقی بهطور عمومی به سه دسته تقسیم میشوند:
برای درک بهتر، تفاوتهای کلیدی را در قالب جدول مقایسهای آوردهایم:
| ویژگی | چاقی ژنتیکی | چاقی معمولی (اکتسابی) |
|---|---|---|
| نقش ژنتیک | سهم بیشتر در استعداد ابتلا | ژنتیک نقش محدودتری دارد |
| سن بروز | اغلب از کودکی یا نوجوانی | ممکن است در هر دورهای از زندگی ظاهر شود |
| پاسخ به رژیم و ورزش | معمولاً سختتر و کندتر | معمولاً بهتر و قابلقبولتر |
| نیاز به مداخله پزشکی | گاهی نیاز به آزمایشهای ژنتیک و درمانهای تخصصی | معمولاً با تغییر سبک زندگی و مشاوره تغذیهای قابل مدیریت |
کبد چرب یا استئاتوز کبدی وضعیتی است که در آن چربی بیش از حد در سلولهای کبدی تجمع مییابد. وقتی میزان چربی داخل کبد بیش از حدود ۵ تا ۱۰ درصد وزن کبد شود، وضعیت کبد چرب مطرح میگردد. کبد چرب میتواند ناشی از مصرف الکل باشد یا غیرالکلی (NAFLD). نوع غیرالکلی که با متابولیسم بدن و عوامل خطر متابولیک همراه است، در جامعه امروز بسیار شایع است.
چاقی بهطور کلی و چاقی شکمی بهویژه یکی از مهمترین عوامل خطر برای ایجاد کبد چرب غیرالکلی هستند. وقتی فردی استعداد ژنتیکی برای تجمع چربی، مقاومت به انسولین یا اختلال در متابولیسم لیپید داشته باشد، حتی در صورت وزن کمتر نسبت به جمعیت عادی نیز ممکن است کبد وی نسبت به تجمع چربی حساستر باشد.
در مراحل اولیه، کبد چرب ممکن است بدون علامت باشد یا با خستگی، احساس سنگینی در ناحیه بالای شکم و ناراحتی گوارشی همراه باشد. برخی روشهای تشخیصی عبارتاند از:
هرچند ژنتیک ممکن است استعداد را افزایش دهد، اما اکثر موارد قابل مدیریت و تا حد زیادی قابل پیشگیری هستند. ترکیبی از تغییر رفتار و مداخلات پزشکی در صورت نیاز میتواند مؤثر باشد.
اگر دچار اضافه وزن هستید با رژیم های اصولی دکتر هانیه قاسم زاده همین امروز رژیم لاغری غذایی خود را شروع کنید
پایداری در تغییر سبک زندگی نیازمند حمایت اجتماعی و روانی است. درمانگران رفتاری، گروههای حمایتی، و مشاوران تغذیه میتوانند نقش مؤثری در تقویت انگیزه، پایبندی به برنامه و حفظ دستاوردها داشته باشند.
چاقی ژنتیکی به معنی محکومیت فرد به افزایش وزن نیست. این وضعیت صرفاً نشاندهندهٔ یک استعداد است که در تعامل با عوامل محیطی بروز مییابد. آگاهی از نقش ژنتیک میتواند به فرد و تیم درمان کمک کند تا برنامهای واقعبینانهتر و شخصیسازیشده طراحی کنند. از سوی دیگر، کبد چرب یک عارضه مهم مرتبط با اضافهوزن است که با پیشگیری بهموقع، تغییرات سبک زندگی و درمانهای مناسب قابل کنترل و حتی معکوسسازی است. اگر شما یا یکی از نزدیکانتان در تلاش برای کاهش وزن یا دچار علائم مرتبط با کبد هستید، مشورت با پزشک و پیگیری منظم آزمایشها و اقدامات پیشگیرانه نخستین گام منطقی و مؤثر خواهد بود.
کارشناسان ما در اسرع وقت با شما در تماس خواهند بود
دکتر هانیه قاسم زاده، کارشناسی ارشد تغذیه و رژیم درمانی
دکتر هانیه قاسم زاده، کارشناسی ارشد تغذیه و رژیم درمانی در شیراز است. وی فعالیت حرفه ای خود را از سال ۱۳۹۵ آغاز نموده اند.
۲۰۲۴ © تمام حقوق وب سایت متعلق به کلینیک تغذیه دکتر هانیه قاسم زاده میباشد. طراحی و اجرا شده توسط سبا بصیری در آژانس طراحی سایت پالت
